Kalkulator centyli — siatki centylowe dla dzieci i młodzieży

Jak czytać centyle

Centyl mówi, jaki odsetek zdrowych rówieśników tej samej płci ma mniejszą wartość pomiaru. 25. centyl wzrostu oznacza, że 25% dzieci w tym wieku jest niższych, a 75% wyższych.

Ważniejszy od pojedynczego pomiaru jest tor wzrastania: dziecko, które rośnie stale w jednym kanale centylowym, rozwija się harmonijnie, nawet jeśli jest to kanał niski. Niepokoi przejście przez dwa kanały centylowe w dół lub w górę.

BMI u dzieci

U dzieci BMI ocenia się względem wieku i płci. W siatkach polskich (3–18 lat) granice nadwagi, otyłości i niedowagi to centyle, które w wieku 18 lat przechodzą przez BMI 25, 30 i 18,5 kg/m² (metoda jak w definicji IOTF):

Do 5. roku życia (standardy WHO) BMI i masę do długości ocenia się w odchyleniach standardowych: powyżej +1 SD — ryzyko nadwagi, powyżej +2 SD — nadwaga, powyżej +3 SD — otyłość, poniżej −2 SD — niedobór masy ciała. W siatkach WHO 2007 (5–19 lat) nadwaga to powyżej +1 SD, otyłość — powyżej +2 SD, a niedobór masy — poniżej −2 SD.

Siatki i metoda

Siatki polskie (zgodnie z opracowaniem Instytutu „Pomnik — Centrum Zdrowia Dziecka”): do 3. roku życia standardy WHO, 3–6 lat — badanie OLA, 7–18 lat — badanie OLAF. Między 6. a 7. rokiem życia wartości interpolujemy między OLA i OLAF. Siatki WHO: standardy wzrastania 0–5 lat i układ odniesienia WHO 2007 dla 5–19 lat (masa do wieku tylko do 10 lat). Obwód głowy oraz masę do długości/wysokości oceniamy według WHO do 5. roku życia.

Centyl liczymy metodą LMS (Cole): z = ((X/M)L − 1) ÷ (L × S), a centyl to dystrybuanta rozkładu normalnego z wartości z. Dla wskaźników masy w siatkach WHO poza ±3 SD stosujemy poprawkę zalecaną przez WHO.

Ograniczenia

• U wcześniaków do 2. roku życia wpisz wiek skorygowany (wiek kalendarzowy minus tygodnie wcześniactwa).
• Siatki opisują zdrowe dzieci — nie nadają się do oceny dzieci z zespołami genetycznymi (np. zespół Downa, Turnera), dla których istnieją osobne siatki.
• Na granicy 3 lat (siatki polskie) i 5 lat (WHO) zmienia się układ odniesienia, więc centyl może się nieco przesunąć bez zmiany tempa wzrastania.
• Kalkulator nie zastępuje oceny lekarza — o diagnostyce decyduje tor wzrastania, wywiad i badanie dziecka.

Źródła

1. Kułaga Z, Różdżyńska-Świątkowska A, Grajda A, et al. Siatki centylowe dla oceny wzrastania i stanu odżywienia polskich dzieci i młodzieży od urodzenia do 18 roku życia. Standardy Medyczne/Pediatria 2015;12:119–135. nauka.czd.pl
2. Kułaga Z, Litwin M, Tkaczyk M, et al. Polish 2010 growth references for school-aged children and adolescents (OLAF). Eur J Pediatr 2011;170:599–609 (CC BY-NC). doi.org
3. Kułaga Z, Grajda A, Gurzkowska B, et al. Polish 2012 growth references for preschool children (OLA). Eur J Pediatr 2013;172:753–761. doi.org
4. WHO Multicentre Growth Reference Study Group. WHO Child Growth Standards: length/height-for-age, weight-for-age, weight-for-length, weight-for-height and body mass index-for-age. WHO, 2006 (CC BY-NC-SA 3.0 IGO). www.who.int
5. de Onis M, Onyango AW, Borghi E, et al. Development of a WHO growth reference for school-aged children and adolescents. Bull World Health Organ 2007;85:660–667. www.who.int
6. Cole TJ. The LMS method for constructing normalized growth standards. Eur J Clin Nutr 1990;44:45–60.